-
Hacivat Ve Karagöz Neden Öldürüldü? Karakterleri Gerçeğe Ne kadar Yakın?
Sinema da dönem ve mizahı harmanlayan Hacivat ve Karagöz Neden Öldürüldü filmi geleneksel gölge oyununa gerçekçi bir geçmiş hikaye vermiş. Geçtiği dönemin demografik, sosyolojik ve dinsel pek çok gerçeğini yansıtmıştır. Bu yazımızda filmde ki karakterlerin gerçek tarihe ne kadar uyup uymadığını inceleyeceğiz. Filmin başrolleri olan Hacivat ve Karagöz bu yazının konusu olmayacaktır. Zira onlar yaşamamıştır ki ölmüş olsunlar. Filmin Geçtiği Dönem Filmin geçtiği tam tarih söylenmese de yapımın sonunda İznik’in Osmanlı beyliğince alındığını öğreniyoruz bu da 1331 tarihine denk geliyor yani film 1331 ve önceki bir ya da iki yılı kapsıyor. Yazımıda bu yılı esas alacağız. Moğol Valisi Timurtaş Filmin açılışında kısa süre gördüğümüz karakteri, daha sonraki anlatımlarda Anadolu Beyliklerini…
-
Kadim Dillerin Yankısı: Fantastik Evrenlerde Dilin Evrimi ve Gücü – IV. Bölüm: Uzayda Konuşulan Direniş
Tarihin en kadim zamanlarından beri dil, yalnızca iletişim kurmanın değildir. Aynı zamanda dünyayı şekillendirmenin de bir aracı olmuştur. İnsanlık, nesneleri adlandırarak onları tanımlamış; tanımlayarak da onlara hükmetmeye çalışmıştır. Mitlerden masallara, kutsal metinlerden fantastik kurgulara kadar birçok anlatıda “söylenen söz” fiziksel bir etki yaratır. Sözcükler bir büyüye, bir emre, bir lanete ya da bir mucizeye dönüşebilir. Fantastik evrenler işte tam da bu noktada, dilin sıradan bir araç değil. Evren kurucu bir unsur olduğunu hayal eder. Bu evrenlerde dil, yalnızca karakterlerin konuşma biçimi değildir. Aynı zamanda kültürün, tarihin ve kimliğin de taşıyıcısıdır. Her ırk, her toplum, hatta bazı durumlarda her birey kendi diliyle birlikte kendi dünyasını da yaratır. Elfçe’nin incelikli zarafetiyle Cüce…
-
Neden Kurosawa?
Sinema tarihinin en etkili ve en saygı duyulan yönetmenlerinden biri Akira Kurosawa’dır. Japon sinemasının uluslararası alanda tanınmasında öncü bir rol oynamış olan Kurosawa, hem Doğu’nun anlatı geleneğini hem de Batı’nın dramatik yapısını ustalıkla harmanlayan benzersiz bir sinema dili yaratmıştır. Onun filmleri yalnızca Japonya’nın kültürel dokusunu yansıtmakla kalmaz. Aynı zamanda evrensel insanlık hâllerine dair derin sorgulamalar sunar. “Rashomon”, “Yedi Samuray”, “Ikiru” ve “Ran” gibi başyapıtları, sinemanın anlatım gücünü yeniden tanımlamıştır. Kurosawa, kariyeri boyunca insan doğasının karmaşıklığını, ahlaki çatışmaları ve kaderin kaçınılmazlığını sinemasal bir felsefe çerçevesinde ele almıştır. Onun anlatımında kahramanlık, vicdan ve onur gibi kavramlar yalnızca kültürel değerler değildir. İnsan varoluşunun temel sorularıdır. Bu yönüyle, Kurosawa sineması yalnızca Japon sinemasının değil,…
-
Lars von Trier’in Dogville’i: İnsan Ruhu Ne Kadar Masum?
“Dikkat bu yazı Dogville (2003) filminden sürprizbozan (spoiler) içermektedir.” Freud, “İnsan doğası ne saf iyi ne saf kötüdür; ama içinde bastırılması gereken ilkel, yıkıcı, bencil dürtüleri vardır. Bu yüzden insan doğuştan saldırganlık ve hazcılıkla yüklüdür; ahlak, toplum, din ve eğitim bu dürtüleri bastırmak için vardır. Ama bu bastırma doğal değildir, zorunludur ve her zaman başarıya ulaşmaz.” der; insanın zihninin id, ego ve süperego olarak üç katmanda olduğunu açıklarken. Dogville: Bir Kasaba, Bir Sığınak, Bir Gerçek 2003 yapımı Lars Von Trier filmi Dogville, baştan sona mafyadan kaçarken bir köye sığınan ve o köyde tutunmaya çalışan Grace karakterinin yaşadıklarını izletiyor bize. Nezih kasabada Dogville’de yaşayan halk ve Grace ilişkisini inceliyoruz sanarken işin…
-
Fringe: Gerçekliğin Sınırlarını Aşmaya Cesaretiniz Var mı?
Zaman zaman geriye dönüp baktığımda, bazı dizilerin bende bıraktığı izleri kelimelere dökmek zor oluyor. Fringe de tam olarak böyle bir dizi. İlk bölümü izlediğim günü dün gibi hatırlıyorum: Walter’ın laboratuvarına ilk kez adım atışımız, Peter’ın belirsizlikle dolu bakışları ve Olivia’nın içe dönük yalnızlığı hâlâ gözümün önünde. Yıllar geçse de o evrene dönmek istiyorum. Hikâye Anlatımı ve Mitoloji Bazı diziler yalnızca bir hikâye aktarmaz; izleyiciyi içine çekerek, karakterlerle güçlü bir bağ kurmasına imkân verir ve giderek kendi mitolojisini inşa eder.” Fringe, işte bu tür dizilerden biri. İlk bakışta sıradan bir ‘prosedürel dizi’ gibi görünür; ama kısa sürede özgünleşip akıl almaz bir olay örgüsü sundu. Bilim Kurgu ve İnsan Dramı J.J. Abrams…
-
Kadim Dillerin Yankısı: Fantastik Evrenlerde Dilin Evrimi ve Gücü – III. Bölüm: Büyünün Dili
Tarihin en kadim zamanlarından beri dil, yalnızca iletişim kurmanın değildir. Aynı zamanda dünyayı şekillendirmenin de bir aracı olmuştur. İnsanlık, nesneleri adlandırarak onları tanımlamış; tanımlayarak da onlara hükmetmeye çalışmıştır. Mitlerden masallara, kutsal metinlerden fantastik kurgulara kadar birçok anlatıda “söylenen söz” fiziksel bir etki yaratır. Sözcükler bir büyüye, bir emre, bir lanete ya da bir mucizeye dönüşebilir. Fantastik evrenler işte tam da bu noktada, dilin sıradan bir araç değil. Evren kurucu bir unsur olduğunu hayal eder. Bu evrenlerde dil, yalnızca karakterlerin konuşma biçimi değildir. Aynı zamanda kültürün, tarihin ve kimliğin de taşıyıcısıdır. Her ırk, her toplum, hatta bazı durumlarda her birey kendi diliyle birlikte kendi dünyasını da yaratır. Elfçe’nin incelikli zarafetiyle Cüce…
-
The Zone of Interest: Bir Duvarın Ötesinde Susturulan Gerçek
“Dikkat bu yazı The Zone of Interest (2023) filminden sürprizbozan (spoiler) içermektedir.” Mutlu bir aile, lüks hayat, “ve bu da kamp duvarı mıEvet bu da kamp duvarı. Büyüyüp örtsünler diye arkaya daha fazla asma diktik.” Cennet ve cehennemi ayıran o duvarla bize hikayesini anlatıyor İlgi alanı filmi. Zamanın unutulmaz soykırımı Holokostla başlıyoruz. Nazi Almanyası’nda Naziler, Yahudileri öldürdü. Ayrıca onlara işkence etti, gaz odalarında sistemli şekilde yok etti. Auschwitz’in Gölgesinde: Hüss Ailesinin Yaşamı Höss ailesi, nehir kıyısında dostlarıyla yüzmenin keyfini çıkarıyor. Bu sırada anne, esir alınan Yahudilerin kıyafetlerini seçiyor. Çocuklar oyun oynuyor, baba ise işine gömülüyor. Günlük hayat tüm sıradanlığıyla devam ediyor. Ayrıca aile, babanın doğum gününü kutluyor. Sonrasında havuz partileri…
-
The X-Files: Gizemin Derinliklerine Yolculuk
1993 yılında başlayan The X-Files (Dosyalar), sadece bir dizi olmanın ötesinde, pop kültürünü şekillendiren bir fenomen haline geldi. Chris Carter’ın yarattığı bu başyapıt, bilim kurgu, gizem, korku ve dram türlerini ustaca harmanlayarak izleyicileri ekran başına kilitledi. Dizi, FBI ajanları Fox Mulder ve Dana Scully’nin, doğaüstü olayları araştıran “X Dosyaları” üzerinde çalışırken, bir yandan da kendi kişisel mücadelelerini izleyiciye sunuyor. Karakterler ve Dinamik The X-Files’ın en önemli özelliklerinden biri, karakter derinliğidir. Mulder, kaybolan kız kardeşini bulmaya takıntılı bir ajan olarak, her şüpheli olayda bir komplo teorisi arayan, idealist bir kişilik sergiler. Scully ise mantıklı, bilimsel ve analitik yaklaşımıyla Mulder’a karşı bir denge oluşturur. İkili arasındaki bu farklılık, diziyi hem karakter hem…
-
Gümüş Telperion ve Altın Laurelin
Tolkien evreninde ışığın kaynağı, modern dünyanın Güneş ve Ay’ı değil, daha ilkel ve kutsal olan iki ağaçtır: Gümüş Telperion ve Altın Laurelin. Bu ağaçlar, zamanın sayılmaya başlanmasından önce, Işık Çağları boyunca Arda’nın tek aydınlatıcılarıydı. Tolkien’in yaratıcı mitolojisinde bu iki ağaç yalnızca doğal nesneler değil; ilahi kudretin, yaratılışın ve yitirilen cennet diyarı Valinor’un sembolleridir. Yavanna’nın Kudreti Telperion ve Laurelin, Yavanna Kementári tarafından, Valar tarafından şekillendirilen kutsal topraklar Valinor’da yaratılmışlardır. Ağaçların yaratımı, Arda’nın ilk lambaları olan Illuin ve Ormal’ın Melkor tarafından yok edilmesinden sonra gerçekleşmiştir. Bu ağaçlar sırasıyla ışık verir, biri sönerken diğeri parlamaya başlar, aralarındaki kısa örtüşme ise gün doğumu ve gün batımının ilk ilahi izdüşümüdür. Özellikleri ve Sembolik Anlamları Ağaç…
-
Sevmek Zamanı’nın Zamansız Derinliği
“Dikkat bu yazı Sevmek Zamanı (1965) filminden sürprizbozan (spoiler) içermektedir.” Sevmek Zamanı (1965), Metin Erksan’ın yönettiği ve Türk sinema tarihinin en estetik, en özgün filmlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Film, sadece bir aşk hikâyesi değil, aynı zamanda insan doğasını, idealize edilmiş sevgiyi, sanatın gücünü ve gerçeklik-illüzyon ikilemini sorgulayan derin bir yapıttır. Bu filmi anlamak, onun tüm katmanlarını ve simgelerini keşfetmekle mümkün olur. Hikâyenin Derinliği Hikaye, Halil adlı bir duvar boyacısının, çalıştığı köşkte bir kadının portresine aşık olmasıyla başlar. Halil, portreye karşı hissettiği aşkı o kadar güçlü ve saf bir şekilde yaşar ki, böylelikle gerçek hayatta Meral ile karşılaştığında bile bu aşk değişmez. Bu, klasik aşk hikâyelerinden çok farklıdır: Estetik ve…
